Giyilebilir teknolojiler, dışarıdan sıradan bir güneş gözlüğü üzere görünen lakin art planda devasa bir bilgi toplama sistemi olarak çalışan Meta Ray-Ban akıllı gözlükleriyle yeni ve ürkütücü bir zımnilik tartışmasının merkezinde.
Sadece 2025 yılı içinde 7 milyon adet satılan Meta Ray-Ban, kullanıcıların hayatını kolaylaştırmayı vaat ederken, birebir odada bulunan lakin hiçbir şeye onay vermemiş sıradan insanların en mahrem anlarını dünyanın öbür ucundaki tanımadıkları şahısların ekranlarına taşıyor olabilir.
Görüntüler Kenyalılar tarafından izleniyor olabilir
Yapay zekâ sistemlerini eğitmek için toplanan dataların otomatik olarak ve kimliksizleştirilerek işlendiği düşünülüyordu lakin ortaya çıkan son bilgilere nazaran Meta’nın sistemi bu halde işlemiyor.
İddialara nazaran gözlüklerin kaydettiği manzaralar Kenya’daki taşeron çalışanlar tarafından manuel olarak inceleniyor. Sistemin yüzleri ve özel bilgileri gizlemesi gereken yazılımı daima çöküyor. Bu durum, saatlik birkaç dolar kazanan data etiketleme çalışanlarının insanların giyinme/soyunma anlarını, banyo manzaralarını, cinsel ömürlerini, masada duran banka kartlarını ve tıbbi dokümanlarını büsbütün sansürsüz bir biçimde izlemesine yol açıyor.
Asıl tehlike isteği olmayan üçüncü kişiler
Bu skandalın en çarpıcı ve türel olarak en problemli kısmı ise “rıza” kavramı. Meta, tüm bu bilgi sürece süreçlerinin saklılık siyasetinde yer aldığını ve kullanıcıların bunu kabul ettiğini savunuyor lakin bu savunma devasa bir mantık yanlışı barındırıyor zira mukaveleyi yalnızca gözlüğü takan kişi imzalıyor.
Eğer akıllı gözlük takan bir arkadaşınız, akrabanız yahut bir yabancı sizin meskeninize, yatak odanıza yahut hekiminizin ofisine girerse, sizin hiçbir isteğiniz olmamasına karşın kayda alınıyorsunuz. Bu senaryoda siz Meta’nın bir müşterisi değil, yapay zekâyı eğitmek için isteği dışında data toplanan, “etiketlenen bir ürün” pozisyonuna düşüyorsunuz.
Geçmişte Google Glass, kamerası çok besbelli olduğu için toplumdan büyük reaksiyon görmüş ve birçok yere girişi yasaklanmıştı. Meta ise gözlükleri klasik ve “normal” bir Ray-Ban üzere tasarlayarak bu toplumsal pürüzü aştı lakin kapalılık sorununu çözmek yerine onu görünmez kıldı.
Avrupa Birliği harekete geçti
Bu kitlesel nezaret mimarisi, Avrupa Birliği’nin radarına çoktan girmiş durumda. Avrupa Parlamentosu üyeleri (MEP), GDPR (Genel Bilgi Müdafaa Tüzüğü) ihlalleri gerekçesiyle Avrupa Kurulu’na resmî soruşturma taleplerini iletti. Avrupa data muhafaza kanunları, bilgi toplanan herkesin isteğini kaide koşuyor. Gözlüklerin tasarımı gereği kadraja giren üçüncü bireylerden onay alması imkânsız olduğu için, sistemin temelden maddelere ters olduğu düşünülüyor.
AB şayet GDPR kurallarını sert bir biçimde uygularsa, Meta ya insan incelemesini Avrupa’da büsbütün kapatmak ya da milyarlarca dolarlık cezaları göze almak zorunda kalacak.
Peki bu süreçte nelere dikkat etmeliyiz?
Sayıları giderek artan ve maksadın 50 milyon kullanıcıya ulaşmak olduğu bu teknoloji karşısında, bireylerin kendi kapalılıklarını korumak için ekstra dikkatli olması gerekiyor.
- Özellikle kalın çerçeveli ve köşesinde küçük bir lens bulunabilecek Ray-Ban ve gibisi akıllı gözlük takan bireylere karşı dikkatli olun. Karşınızdaki kişinin sizi kaydedip kaydetmediğini dışarıdan anlamak her vakit kolay değil.
- Evinize, ofisinize yahut özel alanlarınıza giren konuklardan, bu cins giyilebilir teknoloji aygıtlarını çıkarmalarını yahut kapatmalarını rica edin. Bu, tıpkı konutunuza girerken ayakkabı çıkarılması üzere yeni bir dijital görgü kuralı hâline gelmek zorunda.
- Banka kartları, kimlikler, hastane raporları yahut işle ilgili bilinmeyen evraklarınızı, diğerlerinin (ve onların takabileceği akıllı gözlüklerin) görüş alanında açıkta bırakmamaya ihtimam gösterin.
- Eğer bu aygıtlardan birini kullanıyorsanız, ailenizi, arkadaşlarınızı ve etrafınızdaki insanları istekleri dışında Meta’nın bilgi tabanına ve denetçilerin ekranlarına sunduğunuzun farkında olun. Kapalı alanlarda yahut özel anlarda kayıt özelliklerini fizikî olarak kapatın, mümkünse kullanmayın.
Kameralı giyilebilir teknolojilerin sokaklarda, konutlarda ve iş yerlerinde dolaşan milyonlarca “gözetim noktasına” dönüştüğü bu yeni çağda, “mahremiyet” artık bizatihi var olan bir hak değil lakin etkin olarak talep ettiğinizde koruyabileceğiniz bir lükse dönüşmüş durumda. Burada tercih de sonuçları da sizin elinizde…
Webtekno
https://www.webtekno.com/meta-akilli-gozlukleri-haberiniz-olmadan-izliyor-h213274.html
